नेपाल कला परिषद्, येँय् ‘नित्या रञ्जना’ (रञ्जना युनिकोड) फन्टया पितब्वज्या जूगु दु । रन्जना नेपाःया मौलिक लिपि खः । थ्व मौलिक प्राचीन जुयाः नं थ्व आखःया छ्यलाबुला व थुकियात च्वन्ह्याकेगु ज्या याये मफया च्वंगु खः । उकिं लिपि संरक्षणय् हात्थ्या दं वयाच्वंगु जुल । थुगु जोखिमं बचे यायेत व संरक्षण व प्रवर्धन यायेत ल्याय्म्हतसें थुगु लिपियात प्रविधि मैत्रि दयेकेगु ज्या न्ह्याकल । क्यालिजात्रा फाउन्डेसनय् दुथ्याःपिं ल्याय्म्हतय्गु सक्रियतां लिपियात प्रविधिं नालेफैगु, कम्प्यूटरय् च्वयेत व लिपि सयेके फैगु स्वरुपय् हिल । थ्व हे लिपिया पितब्वज्या जूगु जुल ।
येँ महानगर पालिकाया उप-प्रमुख सुनिता डंगोलं लिपियात पितब्वज्या यासे, झीगु मौलिक लिपि हलिं न्यंगु थुगु इलं झीगु म्हगस पूवंगु, जीवनय् लसतां जाःगु ईकथं लुमना च्वनीगु धकाः धयादिल । वंगु सन् २०१९ य् हलिंन्यंगु कोभिड १९ या महामारिया इलय् छें पिहां वये मखंगु ईयात लुमंकाः उप-प्रमुख डंगोलं धयादिल,– ‘उगु इलय् प्रविधिइ लिपियात हिलेगु ज्याया अभ्यास याना । हलिंन्यंकया लिपिविज्ञ व जिज्ञासुपिंलिसे अन्तरक्रियात्मक सहलह याना । उगु थाकुगु न्हिया लिच्वः थौं प्राप्त जूगु दु ।’ सन् २०१९ य् जापानय् जूगु लिपि मुंज्याय् रन्जना लिपियात न्ह्यब्वयेगु ज्या जूगु खः । मुंज्याया लिपतय्, लिपियात सकसिनं स्वयेफैगु, खंकेफैगु व छ्यलेफैगु दयेकेत प्रतिवद्बता प्वंकूगु खः । उगु प्रतिवद्धता पूवंगु दु,– डंगोलया धापू दु ।
ज्याझ्वलय् महानगर पालिकाया प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत प्रदीप परियारं थःपिनि हे मौलिक लिपिइ भाव प्वंके फैगु स्वरुपय् हयेगु धयागु तःधंगु उपलब्धि खः धकाः न्ह्यथना दिल । प्रविधिया लिधंसाय् जुइगु छ्यलाबुलां लिपि संरक्षणय् योगदान जूवनीगु धयागु वय्कःया धापू खः । येँ महानगर पालिकां थाय्या पुलांगु नां हानं तयेगु कुतः यानाच्वंगु दु । नित्या रन्जना लिपिं झीगु ज्यायात ग्वाहालि जुइ । सम्पदा व पर्यटन समितिया संयोजक आशामान संगतं धयादिल,– ‘महानगर पालिका दुनेया कला, साहित्य, सिर्जना व लिपि थें जाःगु मूर्त अमूर्त सम्पदाया संरक्षण व प्रवर्धनय् ज्या याइपिं मनूत, समुदाय व संघ संस्थायात जिमिसं हःपाः बीगु जुइ ।’
ज्याझ्वलय् न्ववाना दिसे इजराइलया निंतिं नेपाःया पुलांम्ह राजदूत डा. अञ्जान शाक्यं महानगर पालिकाया उप-प्रमुख डंगोलया लिपि संरक्षण अभियान व वयात ब्यूगु लिपि क्वीन उपाधिया खँ कुला दिसे लिपि पुस्तान्तरणय् वय्कःया योगदान तःजि जूगु धकाः न्ह्यथना दिल । ल्याय्म्हतय्गु संकल्पं तजिलजिया म्हसीकायात संरक्षण व हलिं न्यंकेगु ज्याय् तिबः जुइगु खँ लिपि पितब्वज्या जुइधुंकाः प्रमाणित जूगु धयागु वय्कःया धापू खः । लिपियात प्रविधि मैत्रि दयेकेगु झ्वलय् फाउन्डेसनं लिपिलिसे राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय म्हसीका, भाषिक, सांस्कृतिक व पर्यटकीय स्वापू, मूर्त अमूर्त सम्पदायात म्हसीकेगु व संरक्षणलिसेंया खँय् सहलह व गोष्ठिपाखें ग्वाहालि काःगु खः ।
फाउन्डेसनया नायः आनन्द कुमार महर्जनया कथं रन्जना लिपियात डिजिटलाइजेसन यायेत भारतया फन्ट डिजाइन कम्पनिया छगू टाइपलिसे सहकार्य जूगु खः । थुकी फन्ट विकासकर्ता तथागत विश्वास, सारंग कुलकर्णी, नुपुर दात्ये दुथ्याः । यूनिकोड फन्ट सितिकं उपलब्ध जुइ । थ्व देवनागरिक यूनिकोडया लिसें नेवाः यूनिकोडय् नं दइ । थ्व स्क्रिन, प्रिन्टिङ्ग व वेबया निंतिं ल्वः । ज्याझ्वलय् लिपि विशेषज्ञपिं राम खइतु, अनिल स्थापित, शिव डंगोल, रातन कर्ण, अशोक मान सिंह, दर्शन शाक्य, समिर कर्माचार्य, मोबिनसन शाक्य, रवीन्द्र पाछैया लिसें क्यालिग्राफर, टाइपोग्राफर, डिजाइन प्रोफेसनल, फन्ट डिजाइनरपिनि दथुइ लिपि संवाद नं जूगु खः ।
थुकी लिपि व भाय्या ख्यलय् ज्या याइपिं आइटि विज्ञपिं, भाय् व लिपि अभ्यासकर्तापिन्सं ब्वति काःगु खः । संवादय् आःतक दुगु नेवाः फन्ट व पितब्वज्या जूगु फन्टया दथुइ पाःगु खँ व न्हूगु फन्ट छ्यलेमाःगुया हुनिया खँय् सहलह जूगु दु । पुलांगु फन्ट स्वयां नित्या फन्ट कलात्मक व प्राविधिककथं सुधार जूगुलिं रन्जना लिपियात प्रवर्धन यायेत, न्हापा खनेदुगु असुद्ध आखः व खँग्वःयात सुद्ध यायेगुली ज्याख्यले जुइगु धकाः ब्वति कयादीपिन्सं विश्वास प्वंका दिल । व बाहेक ज्याझ्वलय् रन्जना फन्ट सफूचा इनेगु, रन्जना अपडेट जूगु एपया खँय् जानकारि, फन्ट डिजाइन ब्वज्या व रन्जना लिपि विशेषज्ञ आनन्द कुमार महर्जनया फन्टलिसे स्वापू दुगु प्रस्तुति तकं जूगु खः ।
