मनसुनको विरक्तलाग्दो भविष्य: अहिले झरी, तर मुख्य सिजनमा खडेरीको खतारा!

काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका अधिकांश भागमा आज बिहानैदेखि वर्षाको सिलसिला जारी छ। पश्चिमबाट सुरु भएको यो मौसमी प्रणाली बिस्तारै पूर्वतिर सर्दै जाँदा आज रातिसम्मै मुलुकभर पालैपालो पानी पर्ने देखिन्छ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयका जल तथा मौसम विज्ञान विभागका सहप्राध्यापक विनोद पोखरेलका अनुसार वर्षा र बदलीको यो कष्टकर अवस्था अझै दुई हप्तासम्म लम्बिन सक्छ।

जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जारी गरेको बुलेटिनले पनि आगामी शनिबारसम्मै झरी थामिने संकेत दिएको छैन। हाल लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिमका केही क्षेत्रमा मेघ गर्जन र चट्याङ्गसहित मध्यम वर्षा र हिमपातको डरलाग्दो सम्भावना देखिएको छ भने अन्य प्रदेशका पहाडी र तराई भूभाग पनि यसबाट अछुतो रहने छैनन्।

यद्यपि, अहिलेको यो प्री-मनसुनको वर्षाले भ्रामक आशा मात्र जगाएको विज्ञहरूको विश्लेषण छ। दक्षिण एसियाली जलवायु दृष्टिकोण मञ्च (सास्कोफ) को पछिल्लो प्रतिवेदनले यस वर्षको मुख्य मनसुन अवधिमा औसतभन्दा कम वर्षा हुने र अत्याधिक गर्मी बढ्ने डरलाग्दो प्रक्षेपण गरेको छ।

विशेषगरी नेपालको मध्य क्षेत्रमा एल निनो र हिन्द महासागरको प्रतिकूल प्रभावका कारण सुख्खा खडेरीको जोखिम बढेको छ। यसले देशको मेरुदण्ड मानिने कृषि उत्पादन र जलविद्युत आपूर्तिमा समेत गम्भीर धक्का पुर्‍याउने निश्चित छ।

मौसमविद्हरूले यो विषम परिस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै तत्काल वैकल्पिक बाली छनोट गर्न र पानीको उचित भण्डारणमा जुट्न चेतावनी दिएका छन्, अन्यथा आगामी महिनाहरूमा खाद्य संकट र ऊर्जा अभावको सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ।